Astım Belirtileri ve Tedavi Yöntemler

Kronik bir akciğer hastalığı olan astım, tetikleyici faktörlerin etkisiyle kişinin hava yollarında daralmaya ve iltihaplanmaya yol açar. Hırıltılı solunum, öksürük, nefes darlığı ve göğüs sıkışması gibi belirtilere yol açan hastalık, hemen her yaş grubunda görülebilir.

Kronik bir akciğer hastalığı olan astım, tetikleyici faktörlerin etkisiyle kişinin hava yollarında daralmaya ve iltihaplanmaya yol açar. Hırıltılı solunum, öksürük, nefes darlığı ve göğüs sıkışması gibi belirtilere yol açan hastalık, hemen her yaş grubunda görülebilir. Ataklar hâlinde gelişen astım, ülkemizde yetişkinler arasında %7, çocuklar arasında ise %15 oranında görülür. Dünya genelinde yaklaşık 300 milyon kişiyi etkilediği düşünülen hastalık, ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Kontrol altına alınmadığında kişinin yaşam kalitesinin düşmesine neden olur. Astım tedavisi ise astımı tamamen ortadan kaldırmaz. Farklı bir deyişle tedavide belirtilerin ortadan kaldırılması ve hastanın yaşam kalitesinin artırılması hedeflenir. Böylece kişi, astımı doğru bir şekilde kontrol altında tutabilir ve yaşamını sağlıklı bir şekilde sürdürebilir. Astımın tanı ve tedavi yöntemlerine geçmeden önce astımın ne olduğu iyi anlaşılmalıdır.

Astım Nedir?

Kişi ağzından ya da burnundan soluduğunda içeri alınan hava, soluk borusu (Trakea) boyunca aşağı doğru çekilir. Akciğerlerin olduğu bölgede soluk borusu, sağa ve sola ayrılır. Bu noktadan sonra akciğerlerde ağaç dalları gibi gittikçe incelen dallara ulaşan havada bulunan oksijen kana karıştırılarak, yaşam için gerekli olan doku ve organların oksijenlenmesi sağlanır. Bronş, trakeanın ikiye ayrıldığı bölüm ile akciğerler arasında kalan bölgeye verilen addır. Ataklar hâlinde seyreden hastalık tetiklendiğinde hava yollarının şişmesine bağlı olarak etrafındaki kaslar baskılanır. Bu da solunum yoluyla akciğerlere alınan havanın giriş ve çıkışına engel olur. Akciğerlerdeki hava yolları ile bronşiyal tüpleri kronik olarak iltihaplanır. Dolayısıyla kişide nefes darlığı, hırıltılı solunum, öksürük ve göğüs sıkışması gibi belirtilere yol açar. Semptomlar ve belirtilerin şiddeti çoğunlukla kişiden kişiye farklılık gösterir. Farklı bir deyişle astım hastalığı bazı kişilerde hafif seyrederken bazı kişilerde oluşan ataklar, ölümcül derecede şiddetli olabilir. Genetik ve çevresel faktörlerden kaynaklandığı düşünülen astım, çoğunlukla çocukluk döneminde başlar. Genellikle fiziksel aktivite, ev tozları, hava kirliliği ve sigara dumanı gibi etkenlerle tetiklenir. Astım, doğru tedavi yöntemleriyle kolaylıkla yönetilebilen bir hastalıktır. Tedavi edilmediğinde akciğerlerde kalıcı hasarlanmalara yol açan astım; büyüme geriliği, erken doğum ya da preeklampsi (gebelik zehirlenmesi) gibi istenmeyen pek çok farklı duruma yol açabilir.

Astım Neden Olur?

Astım, genetik ve çevresel etkenlerin bir araya gelmesiyle oluşan akciğer hastalığı olarak tanımlanabilir. Hava yollarında kızarıklık, şişlik ve daralmaya yol açarak solunum problemlerine yol açan astımın oluşum sebepleri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Astıma yol açan etkenlerin bir kısmı şu şekilde sıralanabilir:
  • Ailede astım öyküsünün bulunması,
  • Gebelik döneminde annenin sigara içmesi,
  • Gebelik döneminde annenin yetersiz beslenmesi,
  • Düşük doğum kilosuyla dünyaya gelmek,
  • Bebeklik döneminde alerjenlere maruz kalmak,
  • Bebeklik döneminde ağır solunum yolu hastalığı geçirmiş olmak,
  • Sıklıkla yoğun sigara dumanına maruz kalmak,
  • Toz ve kimyasal maddelere maruz kalınan mesleklerde çalışmak,
  • Obezite,
  • Hava kirliliğine ya da egzoz dumanına maruz kalmak.

Alerjik Astım Nedir?

Özellikle ilkbahar ve yaz mevsimlerinde görülen alerjik astım, en sık görülen astım türüdür. Alerjenlerin bir kısmı, bazı insanlarda yalnızca hapşırma, göz sulanması gibi semptomlara yol açarken bazı kişilerde astım atağına neden olabilir. Kadınlarda daha yaygın olarak görülmekle birlikte tüm toplumun yaklaşık olarak %25'ini etkileyen alerjik nezle, tedavi edilmediğinde alerjik astıma yol açabilir. Alerjik olmayan astımla benzer belirtilere yol açan bu hastalıkta polen, toz, akarlar ve hayvan tüyleri gibi alerjik etkenler astımın tetiklenmesine yol açar. Farklı bir deyişle solunum yoluna giren alerjenler, bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesine neden olur. Solunum yollarının etrafındaki kasların kasılmasına yol açan bu durumun neticesinde hava yolları iltihaplanır. Alerjen maddeler hemen her ortamda olduğu için kişinin, tetikleyicinin ne olduğunu keşfetmesi ve buna göre önlem alması gerekir. Alerjik astıma yol açan etkenlerin başında polenler yer alır. Hava kirliliği, sigara dumanı, kimyasal maddelerin oluşturduğu dumanlar, parfüm gibi güçlü kokular ve deri döküntüleri de alerjik astımın tetiklenmesine yol açabilir. Alerjik astımı olanlarda göğüs kaslarında gerilme, nefes alamamaya bağlı konuşma sıkıntısı, ciddi boyutta solunum alamama veya hırıltılı nefes gibi şikayetler oluşması durumunda acil tıbbi yardım alınması gerekebilir.

Astımı Tetikleyen Faktörler Nelerdir?

Kişide astımın tetiklemesine yol açan pek çok etken bulunur. Bu faktörler, sağlıklı kişilerde hiçbir belirtiye yol açmazken astım hastalarında öksürük, nefes darlığı, yeşil renkte balgam gibi semptomlara yol açar. Astımı tetikleyen faktörlerden bir kısmı şu şekilde sıralanabilir:
  • Yoğun fiziksel aktivite,
  • Soğuk hava,
  • Ani duygudurum değişimleri,
  • Stres,
  • Küf mantarları,
  • Polenler,
  • Ev tozu akarları,
  • Evcil hayvan tüy ve deri döküntüleri,
  • Sigara içmek ya da dumanına maruz kalmak,
  • Hava kirliliği,
  • Egzoz gazı,
  • Viral üst solunum yolu enfeksiyonları,
  • Koruyucu içeren bazı gıda ürünleri,
  • Bazı ilaç türleri.

Astım Tanısı Nasıl Koyulur?

Astım, karakteristik olarak ataklar hâlinde seyreden bir hastalıktır. Astıma bağlı şikayetler çoğunlukla sabaha karşı ortaya çıkar. Astım tanısı için uygulanan bir kan testi yoktur. Bu yüzden astım belirtileriyle hekime başvurulmasının ardından hekim, öncelikli olarak hastanın anamnezini alır. Ardından fizik muayene yaparak kişinin akciğerlerini dinler. Burun akıntısı ve genizde şişlik gibi yaygın astım belirtilerinin varlığını araştırır. Daha sonra astım testi olarak da bilinen solunum fonksiyon testleri yapılmasını talep eder. Öncelikle hastanın bilgisayara bağlı bir tüpün içinde kuvvetli bir şekilde soluması talep edilir. Spirometri testi olarak bilinen bu testte, hastanın en fazla çabayla aldığı havanın miktarı ölçülür. Daha sonra hastanın solunum yolu kaslarının gevşemesi için hastaya solunum yolundan ilaç (Bronkodilatör, BD) verilir. Spirometri ile tekrar ölçüm yapılarak havanın miktarı ölçülür. Bazı durumlarda hekim, bronş provokasyon testleri yaparak, hastanın solunum yollarına farklı yoğunlukta alerjenler ya da ilaçlar verir. Ardından spirometri testi tekrarlanarak hasta değerlendirilir. Ayrıca diğer hastalıkların ekarte edilmesi için akciğer grafisi, alerji testi ve bronkoskopi gibi farklı testler de yapılabilir. Tüm verilerin ışığında kişiye astım tanısı koyulur.

Astım Nasıl Tedavi Edilir?

Astım, erken evrede ya da farklı bir deyişle akciğerlerde kalıcı hasara yol açmadan önce, kolaylıkla kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Astımın tamamen iyileştirilmesi söz konusu olmasa da astım krizlerinin azaltılması ya da tamamen ortadan kaldırılmasına yönelik tedavi yöntemleri bulunur. Bu tedavi türleri, kişinin yaşına, tedaviye verdiği yanıta ve yaşanan astımın şiddetine göre farklılık gösterebilir. Hekim, astım tetikleyicileri hakkında hastayı bilgilendirir. Astım tedavisi ilaçlı olarak yapılır. Bronkodilatör ilaçlarla bronşların genişlemesi sağlanırken antienflamatuar ilaçlarla atak sayısının azaltılması hedeflenir. Dirençli vakalarda biyolojik ajanlar kullanılabilir. Astım ilaçlarının hekimin belirlediği dozda ve sürede kullanılması son derece önemlidir. Solunum yoluyla alınan ilaçların kullanımı sırasında tam bir nefes alınması ve bir süre nefesin tutulması gerekir. Tekrar kullanmadan önce akciğerlerdeki hava tamamen boşaltılmalıdır.
Astım, akciğerlerde kalıcı hasarlanmaya yol açabilen önemli bir sağlık problemidir. Astımın hâlsizlik, stres, kaygı, depresyon, öğrenme problemleri, zatürre, solunum yetmezliği, akciğerin bir kısmının ya da tamamen çökmesi gibi komplikasyonları olabilir. 
Astım ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.
“Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.”
Astım Belirtileri ve Tedavi Yöntemler biriminden
Uzman Görüşü Alın

Uzman Görüşü Alın

Adınız Soyadınız
GSM
Eposta Adresiniz