Balgam Nasıl Atılır? Balgam Söktürücü Öneriler

Solunum sistemi, havada bulunan oksijenin akciğerlerde yer alan kesecikler vasıtasıyla kan dolaşımına geçmesini sağlar. Kan dolaşımındaki oksijen, hücreler tarafından karbonhidratlar ve diğer bazı organik moleküllerden enerji üretilmesi esnasında kullanılır.

Solunum sistemi, havada bulunan oksijenin akciğerlerde yer alan kesecikler vasıtasıyla kan dolaşımına geçmesini sağlar. Kan dolaşımındaki oksijen, hücreler tarafından karbonhidratlar ve diğer bazı organik moleküllerden enerji üretilmesi esnasında kullanılır. Bu metabolik aktivite sonrasında karbondioksit adı verilen ve atılması gereken bir molekül oluşur. Oluşan karbondioksit kan dolaşımı ile akciğerlere ulaşır ve buradan dış ortama atılır.
 

Balgam Nedir?


Her soluk alma ile birlikte oksijene ek olarak havada bulunan birçok canlı ya da cansız madde de akciğerlere ulaşır. Balgamın yapısında bulunan mukus, akciğerler ve hava yollarının bu yabancı maddelere karşı savunma mekanizması olarak kullandığı jel yapısında akışkan bir maddedir. 

Mukus içeriği genel olarak su ve şekerlenmiş protein (glikoprotein) yapılarının birleşiminden oluşur. Bu glikoprotein yapıları aynı zamanda musin olarak da adlandırılır. Balgamın akışkanlığı yapısında bulunan musin miktarı ile ters orantılıdır. 
Musin miktarı arttıkça balgamın içeriğindeki su miktarı azalır ve daha yapışkan bir balgam meydana gelir.

Zararlı maddeler bu jel içerisinde hapsedilir ve solunum yollarında bulunan küçük tüycükler yardımıyla yer çekiminin tersi yönünde taşınır. Bu taşınmayı takiben öksürük refleksi devreye girer ve atılımı sağlanan (canlı ve cansız yapıları da içeren) mukus yapısı balgam olarak adlandırılır. 

Havayollarının Savunma Mekanizmaları Nelerdir?


Balgamın atılmasını sağlayan öksürük, ani ve kendiliğinden oluşan, akciğerler ve hava yollarının zararlı partiküllerden etkilenmeyi önlemek amacıyla geliştirdikleri bir savunma mekanizmasıdır. Balgamın yapısında hücreler, mikroorganizmalar, çeşitli sıvılar ve yabancı maddeler bulunabilir. Balgamın yapısal özellikleri ve görünümü içeriğinde bulunan maddeler tarafından belirlenir.

Hava yollarında üretilen az miktardaki sekresyonlar mukosiliyer klirens adı verilen hava yollarının iç yapısında yer alan tüycüklerin hareketi ile kolayca yukarıya doğru taşınır. Genize kadar ulaştırılan mukus, yutkunmayla birlikte sindirim sistemini geçer ve bu olay gün içerisinde kişi farkında olmadan tekrarlanır. 

Çeşitli hastalıklar nedeniyle bu temizleme mekanizmasında sorun oluşur ya da üretilen salgı miktarı temizleme kapasitesinin üzerine çıkarsa öksürük refleksi devreye girer ve balgamlı öksürük sayesinde solunum yolları temizlenir.
 

Balgam Neden Olur?


·    Balgamın üretilmesi ve temizlenmesinde normal şartlarda bir denge söz konusudur. Öksürükle birlikte balgam çıkarılması bu dengenin bozulması sonucu meydana gelir. Aynı zamanda grip, sinüzit, alerjik hadiseler ya da hava kirliliğine maruziyet gibi durumlarda da hava yollarında sekresyonların üretiminde artış meydana gelebilir. 

·    Sigara kullanımı ve sigaranın yapısında bulunan kimyasallar, hem sekresyonların daha fazla yapılmasını uyarır, hem de hava yollarındaki tüycüklere zarar vererek temizlenme aşamasının sekteye uğramasına neden olabilir. Bu faktörler sonucunda ise balgam oluşumu kolaylaşmış olur. 

·    Hava yollarındaki sekresyonların üretimi uzun süre devam ederse solunum sisteminin çeşitli seviyelerinde birikerek tıkanıklıklara yol açabilir. Hava yollarının temizliğinin sağlanamaması sonucu biriken mukus, zararlı mikroorganizmalar tarafından oluşturulacak enfeksiyonlara zemin hazırlayabilir. 

·    Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), astım ve kistik fibrozis gibi hastalıklarda aşırı miktarda ve uzun zaman boyunca üretilen sekresyonların hava yollarında birikimi söz konusudur. Bu birikime bağlı olarak hava akımının hava yollarında ilerlemesi engellenebilir. Bu hastalar rahat nefes alıp verebilmek için sürekli balgam çıkama ihtiyacı duyarlar, ama balgam yapısı yeteri kadar akışkan olmadığı için öksürükle dahi çıkarmakta zorlanırar.

·    Astımda, mukus içeriğindeki müsin maddesinin üretiminden sorumlu hücrelerde bir artış meydana gelir. Bu durum kronik obstrüktif akciğer hastalığında da gözlenebilir. İçerikteki müsin maddesinin artışı daha koyu ve yapışkan bir balgamın oluşmasına neden olur. 

·    Aşırı balgam üretimi ile karakterize bir diğer hastalık da kistik fibrozistir. Bu hastalık DNA’da yer alan bir gende mutasyon sonucu ortaya çıkan genetik bir hastalıktır. Kistik fibrozisin belirtileri arasında koyu kıvamda balgam çıkarmaya ilaveten şunlar da eklenebilir;

-    Öksürükle akciğerlerden kan gelmesi(hemoptizi)
-    Nefes darlığı
-    Akciğer fonksiyonlarında hızlı bir kötüleşme
-    Uzun süreli ve tekrarlayan solunum sistemi enfeksiyonları 

Hava yollarındaki üretim ve temizleme dengesinin bozulmasını takiben oluşan belirtilerin en sık görülenleri öksürük ve nefes darlığıdır. Geniz akıntısının eşlik ettiği hastalar, boğazlarında bir şey takılmış gibi hissettiklerinden şikayet ederler. Nefes darlığının ortaya çıkma nedeni ise oluşan sekresyonların birden fazla hava yollarında tıkanıklık oluşturmasıdır. Bu tıkanıklıklar soluk alıp verme esnasında çeşitli seslerin oluşmasına neden olur ve tespit edilmeleri fizik muayene esnasında hekimin steteskopu yardımıyla akciğer seslerini dinlemesi esnasında gerçekleşebilir. 
 

Balgam Çeşitleri Nelerdir?


Çıkarılan balgam ile ilgili renk, öksürükle birlikte olması, köpüklü olması veya sürekli olması gibi bazı özellikler altta yatan hastalığa dair ipuçları verir. 
·    Uzun bir süredir devam eden ve aşırı miktarda kötü kokulu balgam çıkarma şikayeti genel olarak bronşektazi durumunda rastlanılan bir bulgudur. 
·    Ateşli bir akciğer hastalığının seyri esnasında aniden meydana gelen ve atılan balgam genellikle akciğer apselerinde ortaya çıkar. 
·    Virüslere bağlı gelişen solunum sistemi hastalıklarında çok düşük miktarda balgam meydana gelebilir veya balgam hiç oluşmayabilir. 
·    Pas rengi ve koyu kıvamda çıkarılan bir balgam zatürre bulgusu olabilir.
·    Yeşil-sarı renkte, kötü kokulu ve koyu kıvamlı balgam genellikle bakterilere bağlı oluşan akciğer hastalıklarının bulgusudur. Eğer bu tarz bir balgam tüberküloza bağlı oluştuysa bu kişilerde ateş, gece terlemesi ve vücut ağırlığında azalma gibi sistemik belirtilerin eşlik etmesi beklenir.
·    Parlak kırmızı renkli ve köpüklü yapıda çıkarılan balgam mevcutsa akciğerin kötü huylu hastalıkları açısından dikkatli olunmalıdır. 
·    Çıkarılan balgam pembe renkli ve köpüklü yapıdaysa akciğerlerde sıvı toplanmasına dair bir işaret olarak kabul edilir.
·    Balgam üzerinde çizgi şeklinde kan olması zatürre etkeni olan pnömokok bakterisi ve normalde cildimiz üzerinde yer alan bir bakteri olan stafilokok bakterilerinin akciğerlerde meydana getirdiği hastalıklarda ortaya çıkar.
·    Klebsiella adı verilen bir bakteri türünün akciğerlerde hastalık oluşturması durumunda kahverenginin koyu tonlarında ve kötü kokulu bir balgam oluşur.

Balgam Nasıl Atılır?


Normal fonksiyon gösteren bir solunum sisteminde oluşan sekresyonlar, solunum yollarında bulunan tüysü yapıdaki çıkıntıların hareketi ile genize taşınır oradan da mideye geçer veya gerekli durumlarda sekresyonların öksürük refleksi ile dışarıya atılım sağlanır. 
Oluşan balgamın daha kolay atılabilmesi için;
·    Daha fazla sıvı tüketmek
·    Nemlendirici tuzlu su içeren burun spreyleri kullanmak hekim tarafından uygun görülmesi halinde başvurulabilecek ilaç dışı rahatlatıcı yöntemlerdir.

Aynı zamanda balgam çıkarma şikayeti olan kişiler, yaşadığı çevredeki havalandırma sistemlerindeki filtrelerin temizliği konusunda bilinçli olmalıdır. 

Klimalar gibi oda sıcaklığının kontrolünü sağlayan havalandırma sistemlerinin filtrelerinde biriken toz ve çeşitli partiküller,  solunum havasıyla birlikte alındığında balgam yapımını tetikleyici özellik gösterebilir.

Balgamın aşırı üretildiği ya da çeşitli nedenlerle atılamadığı durumlarda ilgili hekim tarafından uygun görüldüğü takdirde bazı ilaçların tedavide kullanımı ile balgam atılımı kolaylaştırılabilir.

Ekspektoran olarak adlandırılan ilaçlar hava yollarında biriken koyu kıvamlı balgamın içeriğindeki sıvı miktarının artmasını sağlayarak yapışkanlığını azaltıcı etki yapar. Balgam sökücüler olarak da bilinirler.

Bu ilaçların kullanımı esnasında sindirim sisteminde özellikle midede meydana gelebilecek yan etkiler konusunda dikkatli olunmalıdır.

Balgam sökücüler genel olarak hava yollarında salgı yapımını uyararak mevcut birikimin yapışkanlığını azaltıcı etki gösterirler. 
Ekspektoran ilaçların içinde yer alan bir grup ilaç ise sekresyonun içerisinde yer alan mukusun kimyasal yapısını bozarak etki gösterir. Mukolitikler adı verilen bu ilaçlar özellikle mukusun içerisinde yer alan protein yapıdaki maddelerin parçalanmasını sağlar ve bunun sonucunda biriken balgamın yumuşaması sağlanır.

İlaç Kullanmadan Balgam Çıkarma Yöntemleri Nelerdir?


Balgamın kolay atılmasına en çok bol su alınması yardımcıdır. Bunun yanında balgam söktürücü bitki çayları ve doğal yöntemler de tercih edilebilir. Bunlardan bazıları: 

-    Elma sirkesi, doğal bal, zencefil ve acı biber ile hazırlanan bal-acı biber şurubu,
-    Kekik çayı,
-    Nane çayı, 
-    Okaliptüs çayı,
-    Melekotu kökü çayı,
-    Rezene çayı,
-    Meyankökü çayıdır.

Akciğerdeki balgamı daha kolay çıkartmak için solunum yolu fizyoterapisi bir diğer ilaç dışı tedavi yöntemidir.
 

Bebeklerde ve Çocuklarda Balgam Nasıl Atılır?


Bebekler ve küçük çocuklar solunum yollarında oluşan balgamı genellikle erişkinler gibi öksürerek atamazlar. Özellikle solunum yolu hastalıkları geçirirken sıklıkla kusmalarının nedeni birikmiş balgamı atabilmek içindir.

Erişkinlerde olduğu gibi bebek ve çocuklarda da balgamın akışkanlığını arttırmak ve kolay atılmasını sağlamak için bol su ve sulu gıdalar verilmelidir.

Balgam ve söktürücü öneriler ile ilgili merak ettiğiniz konuları Grup Florence Nightingale Hastaneleri’nin uzman ekibine sorabilir, sorunuzla ilgili öneriler isteyebilirsiniz. Bize ulaşmak için web sitemizde yer alan iletişim formunu kullanabilir ya da 444 0436 numaralı telefonu arayabilirsiniz.
“Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.”
Balgam Nasıl Atılır? Balgam Söktürücü Öneriler biriminden
Uzman Görüşü Alın

Uzman Görüşü Alın

Adınız Soyadınız
GSM
Eposta Adresiniz